(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 215

॥ శ్రీః ॥
3.215. అధ్యాయః 215
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
కౌశికంప్రతి ధర్మవ్యాధే నభూతపంచకగుణనిరూపణపూర్వకమింద్రియజయాజయయోః సుఖదుఃఖాసాధారణకారణతాకథనం ॥ 1 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

మార్కండేయ ఉవాచ। 3-215-0x(2495)(24407)
ఏవముక్తః స విప్రస్తు ధర్మవ్యాధేన భారత।
కథామకథయద్భూయో మనసః ప్రీతివర్ధనీం ॥ 3-215-1(24408)
బ్రాహ్మణ ఉవాచ। 3-215-2x(2496)
మహాభూతాని యాన్యాహుః పంచ ధర్మవిదాంవర।
ఏకైకస్య గుణాన్సంయక్పంచానామపి మే వద ॥ 3-215-2(24409)
వ్యాధ ఉవాచ। 3-215-3x(2497)
భూమిరాపస్తథా జ్యోతిర్వాయురాకాశమేవ చ।
గుణోత్తరాణఇ సర్వాణి తేషాం వక్ష్యామి తే గుణాన్ ॥ 3-215-3(24410)
భూమిః పంచగుణా బ్రహ్మననుదకం చ చతుర్గుణం।
గుణాస్త్రయస్తేజసి చ త్రయశ్చాకాశవాతయోః ॥ 3-215-4(24411)
శబ్దః స్పర్శశ్చ రూపం చ రసో గంధశ్చ పంచమః।
ఏతేగుణాః పంచ భూమేః సర్వేభ్యో గుణవత్తరాః ॥ 3-215-5(24412)
శబ్దః స్పర్శశ్చ రూపం చ సరశ్చాపి ద్విజోత్తమ।
అపామేతే గుణా బ్రహ్మన్కీర్తితాస్తవ సువ్రత ॥ 3-215-6(24413)
శబ్దః స్పర్శశ్చ రూపం చ తేజసోఽథ గుణాస్త్రయః।
శబ్దః స్పర్శశ్చ వాయౌ తు శబ్దశ్చాకాశ ఏవ తు ॥ 3-215-7(24414)
ఏతే పంచదశ బ్రహ్మన్గుణా భూతేషు పంచసు।
వర్తంతే సర్వభూతేషు యేషు లోకాః ప్రతిష్ఠితాః ॥ 3-215-8(24415)
అన్యోన్యం నాతివర్తంతే సంయక్వ భవతి ద్విజ।
యదా తు విషమం భావమాచరంతి చరాచరాః ॥ 3-215-9(24416)
తదా దేహీ దేహమన్యం వ్యతిరోహతి కాలతః।
ప్రాతిలోంయాద్వినశ్యంతి జాయంతే చానుపూర్వశః ॥ 3-215-10(24417)
తత్ర తత్రహి దృశ్యంతే ధాతవః పాంచభౌతికాః।
యైరావృతమిదం సర్వం జగత్స్థావరజంగమం ॥ 3-215-11(24418)
ఇంద్రియైర్గృహ్యతే యద్యత్తత్తద్వ్యక్తమితి స్మృతం।
తదవ్యక్తమితి జ్ఞేయం లింగగ్రాహ్యమతీంద్రియం ॥ 3-215-12(24419)
యథాస్వం గ్రాహకాన్యేషాం శబ్దాదీనామిమాని తు।
ఇంద్రియాణి తథా దేహీ ధారయన్నిహ తప్యతే ॥ 3-215-13(24420)
లోకే వితతమాత్మానం లోకం చాత్మని పశ్యతి।
పరాపరజ్ఞః సక్తః సన్స తు భూతాని పశ్యతి ॥ 3-215-14(24421)
పశ్యతః సర్వభూతాని సర్వావస్థాసు సర్వదా।
బ్రహ్మభూతస్ సంయోగో నాశుభేనోపపద్యతే ॥ 3-215-15(24422)
జ్ఞానమూలాత్మకం క్లేశమతివృత్తస్య మోహజం।
లోకబుద్ధిప్రకాశేన జ్ఞేయమార్గేణ గంయతే ॥ 3-215-16(24423)
అనాదినిధనం జంతుమాత్మయోనిం సదావ్యయం।
అనౌపంయమమూర్తం చ భగవానాహ బుద్ధిమాన్ ॥ 3-215-17(24424)
తపోమూలమిదం సర్వం యన్మాం విప్రానుపృచ్ఛసి।
`తపసా హి సమాప్నోతి యద్యదేవాభివాంఛతి'।
ఇంద్రియాణ్యేవ సంయంయ తపో భవతి నాన్యథా ॥ 3-215-18(24425)
ఇంద్రియాణ్యేవ తత్సర్వంయత్స్వర్గనరకావుభౌ।
నిగృహీతవిసృష్టాని స్వర్గాయ నరకాయ చ ॥ 3-215-19(24426)
ఏష యోగవిధిః కృత్స్నో యావదింద్రియధారణం।
ఏతన్మూలం హి తపసః స్వర్గస్య నరకస్య చ ॥ 3-215-20(24427)
ఇంద్రియాణాం ప్రసంగేన దోమార్చ్ఛత్యసంశయం।
సన్నియంయ తు తాన్యేవ తతః సిద్ధిం సమాప్నుయాత్ ॥ 3-215-21(24428)
షణ్ణామాత్ప్రని యోజ్యానామైశ్వర్యం యోఽధితిష్ఠతి।
న స పాపైః కుతోఽనర్థైర్యుజ్యతే విజితేంద్రియః ॥ 3-215-22(24429)
రథః శరీరం పురుషస్య దృష్ట-
మాత్మా నియంతేంద్రియాణ్యాహురశ్వాన్।
తైరప్రమత్తః కుశలీ సదశ్వై-
ర్దాంత సుఖం యాతి రథీవ ధీరః ॥ 3-215-23(24430)
షణ్ణామాత్మనియుక్తానామింద్రియాణాం ప్రమాథినాం।
యో ధీరో ధారయేద్రశ్మీన్స స్యాత్పరమసారథిః ॥ 3-215-24(24431)
ఇంద్రియాణాం ప్రసృష్టానాం హయానామివ వర్త్మసు।
ధృతిం కుర్వీత సారథ్యే ధృత్యా తాని జయేద్ధ్రువం ॥ 3-215-25(24432)
ఇంద్రియాణాం విచరతాం యన్మనోఽనువిధీయతే।
తదస్ హరతే బుద్ధిం నావం వాయురివాంభసి ॥ 3-215-26(24433)
యేషు విప్రతిపద్యంతే షట్స్వమోహాత్ఫలాగమం।
తేష్వధ్యవసితాధ్యాయీ విందతే ధ్యానజం ఫలం ॥ 3-215-27(24434)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి మార్కండేయసమాస్యాపర్వణి పంచదశాధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 215 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-215-3 గుణోత్తరాణి ఉత్తరోత్తరగుణాః పూర్వపూర్వస్మిన్వర్తంత ఇత్యర్థః ॥
3-215-10 ఆనుపూర్వ్యా వినశ్యంతి ఇతి ఝ. థ. పాఠః ॥
3-215-20 కృత్స్నస్య నరకస్య చేతి ఝ. ధ. పాఠః ॥
3-215-27 షట్సు మోహాత్ ఇతి ఝ. పాఠః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.